Hoe internet Indonesische politiek beïnvloedde

31 augustus 2005

Hoe beïnvloedt internet de publieke opinie rondom politieke bewegingen? De Indonesische onderzoekster Merlyna Lim onderzocht met steun van de NWO-stichting WOTRO (Wetenschappelijk Onderzoek van de Tropen en Ontwikkelingslanden) onder andere welke rol internet speelde in de Indonesische reformatie in 1998. Lim promoveert op 1 september aan de Universiteit Twente.

Merlyna Lim onderzocht de relatie tussen internet en politieke actievoering aan de hand van twee voorbeeldsituaties uit Indonesië. Uit deze twee voorbeelden trok zij algemene conclusies over de rol van internet bij het vormen van publieke opinies en de gevolgen voor politieke verhoudingen.

Internet maakt creatieve interactie tussen mensen onderling en tussen mensen en hun omgeving mogelijk. Door deze openheid is deze technologie minder gevoelig voor dominantie door een klein aantal elites. Terwijl internet de potentie heeft om collectieve actie te genereren en te ondersteunen, zal het wereldwijde netwerk volgens de promovenda nooit het belang van culturele en interpersonele contacten vervangen in collectieve acties.

De onderzoekster ging uit van twee voorbeelden uit de praktijk. De eerste was het gebruik van internet tijdens de 'reformasi' van mei 1998. De 'reformasi' is de politieke vernieuwingsbeweging die oud-president Soeharto in 1998 dwong de macht uit handen te geven. De onderzoekster ontdekte dat internet in deze periode op unieke wijze heeft bijgedragen aan het politiek activisme dat leidde tot de val van Soeharto. Er ontstond namelijk een intensieve uitwisseling van berichtgeving tussen het internet en de conventionele media en met studentenactivisten, taxichauffeurs en gewone burgers in de zogeheten warung – eethuisjes op de stoep van de straat.

Moluks conflict

Het tweede voorbeeld was het gebruik van internet door de Jihad Troopers, een radicale militiegroep die betrokken was bij het Molukse conflict. Dit voorbeeld laat zien hoe internet de plek werd waar de oorspronkelijke etnisch-religieuze en gemeenschappelijke identiteit herleefde en als mobilisatiestrategie werd ingezet. Door directe informatie over gewelddadige gebeurtenissen elders in de moslimwereld kon deze lokale identiteit worden uitvergroot en agressiever worden. Hierdoor nam het conflict in omvang toe en duurde het langer.

Alhoewel de onderzoekster algemene conclusies trekt, zijn de bestudeerde Indonesische gevallen niet universeel. Meer onderzoek in niet-Westerse landen is nodig om een vollediger beeld te krijgen van de sociale, historische, politieke en culturele dimensies van de rol van internet. Lims onderzoeksresultaten kunnen al wel gebruikt worden om maatschappelijke organisaties in ontwikkelingslanden te informeren over het relatieve belang van internet voor het proces van democratisering.

.........................

Meer informatie bij: