Zout-tolerante rijst behoeft zorgvuldige selectie

16 maart 2004

Om de rijstoogst bij niet-optimale omstandigheden te verbeteren, kunnen rijstveredelaars het best rassen maken die onafhankelijk van de mate van bemesting goed presteren. Als de rijst echter in een zoute omgeving moet groeien, moeten zij daarvoor specifiek aangepaste rassen ontwikkelen. Dit ontdekte de Gambiaanse onderzoeker Baboucarr Manneh tijdens zijn NWO-promotie-onderzoek aan de Wageningen Universiteit.

Promovendus Manneh onderzocht de variatie in de opbrengst van rijst en de mogelijkheden om deze voor uiteenlopende milieuomstandigheden met veredeling te verhogen. Wat de bemesting betreft kan de veredeling zich het best richten op breed aangepaste rassen die onafhankelijk van de bemesting goed presteren. Voor de teelt op verzilte bodems echter zijn rassen nodig met een genetische aanleg die ze geschikt maakt voor deze specifieke omstandigheden.

De promovendus voerde in Gambia in West Afrika proeven uit met rijst in zoet water en in zout water. Ook bestudeerde hij de invloed van bemesting met stikstof.

De onderzoeker wist de opbrengst van de rijst goed te voorspellen met behulp van DNA-merkers. Hiermee ligt voor veredelaars de weg open om DNA-vingerafdrukken te gebruiken als selectiecriterium. Ook bleek het gewasgroeimodel ORYZA1 goede voorspellingen te geven van biomassa en de korrelopbrengst van de rijst. Met het model kon de onderzoeker bovendien de mogelijkheden om via manipulatie van fysiologische eigenschappen de opbrengst te verhogen in beeld brengen.

Voor de potentiële korrelopbrengst van een rijstplant is een hoge productie van biomassa nodig. Voor de daadwerkelijke korrelopbrengst zijn echter ook de verdeling van de totale droge stof over wortel, spruit, stengel en blad van belang. Bovendien is de duur van de teelt van invloed op de opbrengst. Het relatieve belang van deze factoren blijkt te veranderen met de onderzochte milieuomstandigheden.

In een groot deel van de gebieden in West Afrika die met mangrove bos begroeid waren is het telen van rijst moeilijk vanwege het zoutgehalte van het aanwezige water. In Azië, waar het grootste deel van de wereldrijstproductie vandaan komt, is nog meer land bedekt met zilt water. Ook hebben de telers in deze landen vaak te maken met een tekort aan mest. Selectie van de juiste gewastypes kan de opbrengst van rijst onder deze niet-optimale omstandigheden verhogen.


Meer informatie bij