Meer gom goed voor Soedan

31 oktober 2006

Uitbreiding van de productie en export van Arabische gom levert de Soedanese boeren, de economie en het milieu in Soedan op de lange termijn veel winst op. Maar dan moet er wel een eind komen aan de politieke instabiliteit want uitbreiding is alleen rendabel bij een forse stijging van de verkoopprijs en overheidssteun. Ook moet Soedan beter samenwerken met concurrenten in de regio. Dat stelt NWO-onderzoeker Afaf Rahim na haar onderzoek naar de gomproductie in de Sahel. Rahim promoveert op 20 november aan Wageningen Universiteit en Researchcentrum.

Rahim bekeek welke sociaaleconomische factoren de gomproductie beïnvloeden, zowel binnen het zelfvoorzienende, Soedanese landbouwbedrijf als op de internationale markt. Uitbreiding van de gomproductie op braakliggend land is volgens Rahim lucratief voor de Soedanese boeren. De gemiddelde jaarlijkse opbrengsten van gombosbouw vallen volgens haar berekeningen namelijk hoger uit dan de minimaal vereiste opbrengsten om uitbreiding op nieuwe grond rendabel te maken. Bovendien gaan gombomen woestijnvorming tegen. Dat is hard nodig in de Sahel, waar door ontbossing en droogte de gomproductie de laatste decennia is gedaald. Soedan dreigt daardoor zijn internationale marktleiderspositie te verliezen.

Prijsstijging van 330 procent

Rahim berekende dat de verkoopprijs van gom met minstens 330 procent omhoog moet om een rendabele overstap van boeren op de gomproductie of uitbreiding van hun gombomenareaal tot stand te brengen. Daarvoor is echter structurele overheidssteun nodig in het land, waar jarenlang een burgeroorlog woedde en het nog steeds onrustig is. Die politieke instabiliteit blokkeert extra investeringen in de gomproductie, zowel vanuit de overheid als de boeren zelf. Bovendien halen de boeren voldoende inkomsten uit de verbouw van andere agrarische producten en overige bezigheden.

Op het internationale vlak zou Soedan er volgens Rahim goed aan doen om samen te werken met concurrenten Nigeria en Tsjaad. De drie landen kunnen hun marktpositie aanzienlijk versterken en meer winst boeken met een gezamenlijke productie- en exportstrategie. Daarbij zou Soedan zich op hoogwaardige gom moeten concentreren en Tsjaad en Nigeria op laagwaardige gom. Nigeria en Tsjaad moeten dan wel de productie van hoogwaardige gom beperken of stoppen. Voor de verliezen als gevolg van die beperking zou Soedan zou deze landen financieel kunnen compenseren, oppert Rahim.

Arabische gom wordt gewonnen uit de bast van Afrikaanse acaciabomen. Gom komt onder meer voor in snoep, cosmetica, frisdranken, medicijnen, kunstmest en verf. Hoogwaardige gom dient vooral als grondstof in de voedingsindustrie. Het is duurder dan laagwaardige gom dat van mindere kwaliteit is en eerst nog bewerkt moet worden voor toepassing in eindproducten.

Rahims onderzoek werd gesteund door de NWO-Stichting voor Wetenschappelijk Onderzoek van de Tropen en Ontwikkelingslanden (WOTRO).

..............................

Meer informatie bij:

• Drs. Afaf Rahim (Wageningen Universiteit)
• t: +31 317 484 255, Afaf.Rahim@wur.nl  
• promotie 20 november
• Promotoren prof. E. C. van Ierland, prof. dr. R. Ruben, copromotor Dr. J.H.H. Wesseler (WUR)